هیجان در برابر هراس: حوادث شهربازی در ایران

مقدمه: شمشیر دولبه هیجان و ترس

شهربازی‌ها دنیایی از خاطرات رنگارنگ هستند؛ جایی که صدای خنده و جیغ‌های هیجان‌انگیز در هم می‌آمیزد و آدرنالین در رگ‌ها جاری می‌شود. این مکان‌ها، صحنه خلق لحظاتی فراموش‌نشدنی برای خانواده‌ها، دوستان و به‌ویژه کودکان هستند. اما در پس این تصویر شاد و پرهیاهو، سایه‌ای از نگرانی وجود دارد؛ نگرانی‌ای که با هر جستجو برای عبارت «حادثه شهربازی» و یا «حوادث شهربازی در ایران» در اینترنت، پررنگ‌تر می‌شود. تیترهای خبری تکان‌دهنده‌ای مانند «مرگ در اوج هیجان»، این تضاد روانی را به اوج می‌رسانند: میل غریزی به تجربه هیجان و لذت در برابر ترس بنیادین از نقص فنی و سقوط از ارتفاع.  

باید به صراحت گفت که این نگرانی‌ها کاملاً معتبر و قابل درک هستند. اگرچه حوادث شهربازی‌ها در مقیاس جهانی از نظر آماری نادر به شمار می‌روند، اما وقوع آن‌ها در داخل کشور واقعیتی انکارناپذیر است و پیامدهایشان می‌تواند زندگی افراد و خانواده‌ها را برای همیشه دگرگون کند. هدف این مقاله، عبور از عناوین جنجالی و ارائه یک تحلیل جامع و عمیق است. در این راهنمای کامل، به کالبدشکافی دلایل وقوع حوادث، بررسی دقیق استانداردهای ایمنی ملی و بین‌المللی، و از همه مهم‌تر، ارائه دانشی کاربردی می‌پردازیم که هر بازدیدکننده‌ای برای تضمین یک تجربه ایمن و لذت‌بخش به آن نیاز دارد. این مقاله چراغی است برای روشن کردن مسیر میان هیجان و هراس، تا انتخاب شما همواره خاطره باشد، نه حادثه.

بخش ۱: وقتی شادی به تراژدی ختم می‌شود: نگاهی به پرونده حوادث شهربازی در ایران

برای درک عمیق چالش‌های ایمنی، ابتدا باید با واقعیت‌های تلخ روبرو شویم. بررسی پرونده حوادث شهربازی در ایران، نه با هدف ایجاد وحشت، بلکه برای شناخت الگوهای تکرارشونده و درک اهمیت حیاتی استاندارد و نظارت انجام می‌شود. این حوادث، زنگ خطری هستند که نشان می‌دهند هیجان نباید به قیمت امنیت تمام شود.

مطالعه موردی ۱: حادثه پارک ارم و سرنوشت نگار قربانی

شاید هیچ حادثه‌ای به‌اندازه سرنوشت «نگار قربانی» در پارک ارم تهران، وجدان عمومی را تکان نداده باشد. در اردیبهشت ماه سال 1393، یک جشن فارغ‌التحصیلی ساده که قرار بود شبی خاطره‌انگیز را رقم بزند، به تراژدی‌ای تمام‌عیار تبدیل شد. نگار، در حین استفاده از دستگاه «موش دیوانه» (Mad Mouse)، از کابین به بیرون پرتاب شد. این سقوط منجر به شکستگی بیش از 12 مهره کمر و آسیب شدید نخاعی گردید، اتفاقی که او را برای همیشه از راه رفتن و حرکت دستانش محروم کرد. این حادثه تلخ، بحث‌های گسترده‌ای را در سطح ملی به راه انداخت و برای اولین بار، موضوعاتی چون فرسودگی تجهیزات، مسئولیت پیمانکاران بخش خصوصی و ضعف نظارت‌ها را به کانون توجه رسانه‌ها و افکار عمومی کشاند. پرونده نگار قربانی، نمادی انسانی از پیامدهای جبران‌ناپذیر غفلت در ایمنی شهربازی‌هاست.  

مطالعه موردی ۲: زنجیره حوادث سال‌های اخیر

حادثه پارک ارم یک اتفاق منفرد نبود، بلکه بخشی از یک الگوی نگران‌کننده است که در سال‌های بعد نیز ادامه یافت. مروری بر حوادث اخیر نشان می‌دهد که ضعف‌های ایمنی در نقاط مختلف کشور همچنان قربانی می‌گیرد:

• سقوط از دستگاه فریزبی در هشتگرد: در مرداد 1403، دختری 17 ساله هنگام استفاده از دستگاه «فریزبی» در پارک مادر هشتگرد، از ارتفاع شش متری سقوط کرد و به کما رفت. این حادثه، خطرات دستگاه‌های با شتاب بالا را به وضوح نشان داد.  
• واژگونی قطار در کرمان: حادثه‌ای دیگر در شهربازی کرمان که منجر به مصدومیت 12 کودک شد، این پرسش جدی را مطرح کرد که آیا وسایل بازی مخصوص کودکان از ایمنی کافی برخوردارند؟.  
• نقص فنی و حبس شدن افراد در ارتفاع: این نوع حوادث، هرچند ممکن است آسیب فیزیکی جدی به همراه نداشته باشند، اما وحشت روانی عمیقی بر جای می‌گذارند. در شهربازی مجاور دریاچه چیتگر، 15 نفر به دلیل قفل شدن ترمز یک دستگاه، به مدت چهار ساعت در هوا معلق ماندند. در شهر ری نیز، نقص فنی چرخ‌وفلک باعث گرفتار شدن 31 نفر در کابین‌ها شد.  
• حوادث مرگبار دیگر: دامنه خطر تنها به دستگاه‌های هیجانی محدود نمی‌شود. مرگ یک مادر 35 ساله بر اثر سقوط کابین چرخ‌وفلک در برازجان یا جان باختن دلخراش یک کودک در حوضچه آب‌نمای پارکی در تهران به دلیل مکش پمپ غیراستاندارد، نشان می‌دهد که بی‌توجهی به ایمنی در تمام بخش‌های یک مجموعه تفریحی می‌تواند فاجعه‌بار باشد.  

جدول ۱: خلاصه‌ای از حوادث مهم شهربازی‌ها در ایران (یک دهه اخیر)

برای ارائه تصویری واضح‌تر از گستردگی و تکرار این حوادث، داده‌های پراکنده از منابع مختلف در جدول زیر گردآوری شده است. این جدول الگوی نگران‌کننده‌ای از نقص‌های فنی، خطاهای انسانی و مشکلات نظارتی را در سراسر کشور به نمایش می‌گذارد.

سال	مکان/پارک	جزئیات حادثه	علت احتمالی/اعلام‌شده
۱۴۰۳	شهربازی پارک مادر، هشتگرد	سقوط دختر ۱۷ ساله از دستگاه فریزبی از ارتفاع ۶ متری و کما رفتن وی	نقص فنی / عدم رعایت استاندارد
۱۴۰۳	شهربازی دریاچه چیتگر، تهران	معلق ماندن ۱۵ نفر به مدت ۴ ساعت در ارتفاع به دلیل قفل شدن ترمز دستگاه	نقص فنی
۱۴۰۳	شهربازی کرمان	واژگونی واگن قطار زمینی و مصدومیت ۱۲ نفر (عمدتاً کودک)	خطای انسانی اپراتور
۱۴۰۲	پارک شادی، یزد	سقوط دو کودک ۷ و ۸ ساله از ترن هوایی	نقص فنی / عدم ایمنی کافی
۱۴۰۲	پارک ناژوان، اصفهان	نقص فنی در یکی از وسایل بازی و آسیب به ۹ نوجوان	نقص فنی
۱۴۰۲	شهربازی آبادان	خرابی چرخ‌وفلک و گرفتار شدن چند دانش‌آموز در ارتفاع ۱۰ متری	نقص فنی
۱۴۰۱	دریاچه زریبار، مریوان	سقوط پسربچه ۴ ساله از یکی از سکوهای محوطه و جان باختن وی	عدم ایمنی محوطه
۱۳۹۵	شهربازی برازجان	جدا شدن کابین چرخ‌وفلک و سقوط از ارتفاع ۱۲ متری؛ مرگ مادر ۳۵ ساله و مصدومیت شدید کودک ۴ ساله	نقص فنی / فرسودگی
۱۳۹۳	پارک ارم، تهران	سقوط نگار قربانی از دستگاه «موش دیوانه» و قطع نخاع شدن وی	نقص فنی / فرسودگی شفت دستگاه
۱۳۹۱	شهربازی شورابیل، اردبیل	شکستن میله اصلی دستگاه رنجر و برخورد با صندلی‌ها؛ مرگ یک جوان و مصدومیت سه نفر	شکستگی سازه دستگاه
۱۳۹۰	شهربازی ۷۲ تن، قم	خروج واگن از ریل ترن هوایی و سقوط؛ مرگ یک جوان ۲۴ ساله و مصدومیت سه نفر	نقص فنی / غیراستاندارد بودن

قرار دادن ریسک در چشم‌انداز جهانی

پس از مرور این حوادث نگران‌کننده، ضروری است که یک گام به عقب برداشته و ریسک را در یک مقیاس بزرگ‌تر بسنجیم. بر اساس تحقیقات انجام‌شده توسط انجمن جهانی شهربازی‌ها و شورای ملی استاندارد و ایمنی آمریکا، احتمال آسیب‌دیدگی در شهربازی‌های این کشور 1 به 24 میلیون نفر تخمین زده شده است. داده‌های جدیدتر از انجمن بین‌المللی پارک‌های تفریحی و جاذبه‌ها (IAAPA) نشان می‌دهد که شانس آسیب جدی در یک وسیله بازی ثابت در آمریکا، 1 در 15.5 میلیون بار سواری است.  

این آمارها به ما چه می‌گویند؟ آن‌ها نشان می‌دهند که صنعت شهربازی در محیط‌های کاملاً قانون‌مند و تحت نظارت شدید، می‌تواند یکی از ایمن‌ترین اشکال تفریح باشد. بنابراین، مشکل اصلی نه در ذات این وسایل، بلکه در «شکست‌های قابل پیشگیری» در یک سیستم مشخص نهفته است. حوادث ایران، بیش از آنکه گواهی بر خطرناک بودن ذاتی شهربازی‌ها باشند، شاهدی بر وجود نقص در فرآیندهای نگهداری، نظارت و اجرای استانداردها هستند. این تمایز، کلید تبدیل ترس کور به یک نگرانی آگاهانه و مطالبه‌گر است.

بخش ۲: کالبدشکافی یک حادثه: ریشه‌یابی علل اصلی سوانح شهربازی‌ها

هر حادثه در شهربازی، داستانی پیچیده از مجموعه‌ای از عوامل است که مانند قطعات یک دومینو، یکی پس از دیگری فرو می‌ریزند. به ندرت می‌توان یک دلیل واحد را مقصر دانست؛ در عوض، معمولاً با شبکه‌ای از مشکلات فنی، خطاهای انسانی و ضعف‌های سیستمی روبرو هستیم که در یک نقطه بحرانی به هم می‌رسند و فاجعه را رقم می‌زنند.

مثلث خطر: نقص فنی، فرسودگی و فشارهای اقتصادی

در قلب بسیاری از حوادث، مشکلات مربوط به خود تجهیزات قرار دارد. این مشکلات را می‌توان در سه رأس یک مثلث خطرناک دسته‌بندی کرد:

• نقص فنی: این عامل، معمولاً نزدیک‌ترین علت به وقوع حادثه است. مواردی مانند قفل شدن ترمز دستگاه در شهربازی دریاچه چیتگر یا شکستن شفت دستگاه «موش دیوانه» در پارک ارم ، نمونه‌های بارزی از نقص فنی ناگهانی هستند. این نقص‌ها می‌توانند ناشی از طراحی ضعیف، ایراد در ساخت، یا نگهداری نامناسب باشند.  
• فرسودگی تجهیزات (استهلاک): بسیاری از دستگاه‌ها در شهربازی‌های ایران عمر بالایی دارند. با گذشت زمان، قطعات فلزی دچار خستگی، خوردگی و فرسایش می‌شوند. این فرسودگی، احتمال خرابی‌های مکرر و شکست ناگهانی قطعات حیاتی را به شدت افزایش می‌دهد. هشدارهای مکرر مردمی در مورد قدیمی بودن تجهیزات شهربازی در اصفهان، پیش از وقوع یک حادثه مرگبار، گواهی بر این واقعیت تلخ است. نگرانی‌ها در مورد تجهیزات فرسوده پارک ارم نیز سال‌هاست که مطرح می‌شود.  

• فشارهای اقتصادی و تحریم‌ها: این عامل، اگرچه کمتر به چشم می‌آید، اما تأثیری عمیق و گسترده بر ایمنی دارد. تحریم‌ها، واردات تجهیزات مدرن و قطعات یدکی اصلی از شرکت‌های معتبر جهانی را دشوار و پرهزینه کرده است. در چنین شرایطی، برخی بهره‌برداران ممکن است به استفاده از قطعات غیراصلی، تعمیرات غیراصولی یا به تعویق انداختن جایگزینی دستگاه‌های فرسوده روی آورند تا هزینه‌ها را مدیریت کنند. این فشارهای اقتصادی، کیفیت و ایمنی را قربانی بقای کسب‌وکار می‌کند.  

عنصر انسانی: از خطای اپراتور تا ضعف در نظارت و نگهداری

ماشین‌ها تنها بخشی از معادله هستند؛ انسان‌هایی که آن‌ها را اداره، نگهداری و بازرسی می‌کنند، نقشی به مراتب حیاتی‌تر دارند. خطای انسانی یک مفهوم چندلایه است:

• خطای اپراتور: این مستقیم‌ترین شکل خطای انسانی است. حادثه قطار شهربازی کرمان که رسماً به «خطای انسانی» اپراتور نسبت داده شد، نمونه‌ای واضح از این مورد است. عدم تمرکز، آموزش ناکافی، یا عدم پیروی دقیق از دستورالعمل‌های راه‌اندازی و توقف دستگاه می‌تواند عواقب فاجعه‌باری داشته باشد.  
• ضعف در نظارت و نگهداری: این نوع خطا، ریشه‌ای عمیق‌تر و سیستمی‌تر دارد. وقتی مدیریت یک شهربازی، ایمنی را نه یک «سرمایه‌گذاری» ضروری، بلکه یک «هزینه» اضافی تلقی می‌کند، زمینه برای فاجعه فراهم می‌شود. این طرز فکر منجر به استخدام نکردن نیروی متخصص برای تعمیرات و نگهداری، نادیده گرفتن بازرسی‌های منظم، و کوتاهی پیمانکاران در تعویض به موقع قطعات برای کاهش هزینه‌ها می‌شود. در واقع، حادثه نتیجه یک تصمیم مدیریتی اشتباه است که ماه‌ها یا سال‌ها قبل گرفته شده است.  

منظومه نظارت: از قوانین موجود تا چالش‌های اجرایی

حتی با وجود بهترین تجهیزات و پرسنل آموزش‌دیده، یک سیستم نظارتی قوی برای تضمین پایبندی به استانداردها ضروری است. اما در عمل، این سیستم با چالش‌های جدی روبروست:

• فعالیت بدون مجوز و فک پلمب: یکی از نگران‌کننده‌ترین پدیده‌ها، فعالیت دستگاه‌ها یا حتی کل شهربازی‌ها بدون داشتن گواهی استاندارد معتبر است. در مواردی تکان‌دهنده‌تر، بهره‌برداران اقدام به «فک پلمب» دستگاهی می‌کنند که توسط بازرسان به دلیل خطرناک بودن، مهر و موم شده است و آن را مجدداً وارد چرخه استفاده می‌کنند. این عمل، نشان‌دهنده یک شکاف عمیق در قدرت اجرایی و بازدارندگی قوانین است.  
• حجم بالای تخلفات: گزارش‌های سازمان ملی استاندارد مبنی بر پلمب صدها وسیله بازی و ده‌ها مجموعه تفریحی در بازه‌های زمانی کوتاه، تصویری دوگانه را به نمایش می‌گذارد. از یک سو، نشان می‌دهد که سیستم بازرسی در حال شناسایی تخلفات شهربازی است؛ اما از سوی دیگر، گستردگی این تخلفات، زنگ خطری جدی در مورد وضعیت کلی ایمنی در این صنعت است.  

این تحلیل نشان می‌دهد که حوادث شهربازی‌ها محصول یک «بازی مقصریابی» سیستمی هستند. پس از هر حادثه، مالک شهربازی ممکن است پیمانکار را مقصر بداند ، پیمانکار به مشکلات نگهداری اشاره کند، و فعالان صنعت، عوامل کلان اقتصادی مانند تحریم‌ها را پیش بکشند. اما واقعیت این است که مسئولیت در این زنجیره پخش شده و هرگونه شکست در یکی از حلقه‌های این زنجیره – از طراحی و ساخت گرفته تا نگهداری روزانه و نظارت مستمر – می‌تواند منجر به فاجعه شود. این حوادث، نتیجه یک اشتباه لحظه‌ای نیستند، بلکه پیامد نهایی فرهنگی هستند که در آن، انحراف از پروتکل‌های ایمنی به تدریج به یک «هنجار» خطرناک تبدیل می‌شود.  

بخش ۳: سپر نامرئی: آشنایی با استانداردهای ملی ایمنی در ایران

در میان اخبار نگران‌کننده حوادث، این تصور ممکن است ایجاد شود که هیچ چارچوب و قانونی برای حفاظت از جان شهروندان در شهربازی‌ها وجود ندارد. این تصور نادرست است. در ایران، یک سیستم نظارتی و مجموعه‌ای از استانداردها وجود دارد که اگر به درستی اجرا شوند، می‌توانند سپری قدرتمند در برابر حوادث باشند. آشنایی با این سیستم، اولین گام برای درک چگونگی مطالبه ایمنی است.

نگهبان ایمنی: سازمان ملی استاندارد ایران

نهاد اصلی مسئول در زمینه ایمنی تجهیزات تفریحی در کشور، «سازمان ملی استاندارد ایران» است. این سازمان وظیفه تدوین، ابلاغ و نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری برای تمام وسایل بازی در شهربازی‌ها، پارک‌ها و مراکز تفریحی را بر عهده دارد.  

سنگ بنای ایمنی: استاندارد اجباری ISIRI 8987

از سال 1387، تجهیزات شهربازی در ایران مشمول مقررات استاندارد اجباری شده‌اند. این یعنی هیچ وسیله‌ای بدون دریافت تأییدیه استاندارد، حق فعالیت ندارد. محور اصلی این قوانین، سری استانداردهای ملی ایران به شماره 8987 است که یک چارچوب جامع برای ایمنی در تمام چرخه عمر یک دستگاه بازی تعریف می‌کند. این استاندارد به سه بخش حیاتی تقسیم می‌شود :  

1. بخش اول: طراحی و ساخت (ISIRI 8987-1): این بخش تضمین می‌کند که ایمنی از همان ابتدا در DNA دستگاه گنجانده شود. الزامات مربوط به کیفیت مواد، محاسبات مهندسی سازه، سیستم‌های الکتریکی و مکانیکی و اصول طراحی ایمن در این قسمت تعریف شده است.  
2. بخش دوم: بهره‌برداری، تعمیر و نگهداری (ISIRI 8987-2): این بخش به مسئولیت‌های روزمره مالک و اپراتور شهربازی می‌پردازد. دستورالعمل‌های مربوط به نحوه استفاده صحیح از دستگاه، برنامه‌های بازرسی دوره‌ای (روزانه، هفتگی، ماهانه)، روش‌های تعمیر و نگهداری پیشگیرانه و آموزش پرسنل در این استاندارد مشخص شده است.  
3. بخش سوم: بازرسی حین بهره‌برداری (ISIRI 8987-3): این بخش، حلقه نظارتی بیرونی و مستقل را تعریف می‌کند. بر اساس این استاندارد، تمام دستگاه‌ها باید به صورت دوره‌ای (معمولاً سالانه) توسط شرکت‌های بازرسی فنی که مورد تأیید سازمان ملی استاندارد هستند، به طور کامل بازرسی شوند تا مجوز فعالیتشان تمدید شود.  

چرخه عمر یک وسیله بازی ایمن: از کارخانه تا پارک

بر اساس این استانداردها، یک وسیله بازی برای اینکه ایمن تلقی شود، باید فرآیندی دقیق را طی کند:

• طراحی و ساخت: مطابق با الزامات استاندارد 8987-1.
• بازرسی اولیه هنگام نصب: قبل از شروع به کار، یک شرکت بازرسی معتبر، نصب و راه‌اندازی دستگاه را بررسی و تأیید می‌کند.
• بازرسی‌های داخلی: اپراتور و مسئول فنی شهربازی موظف به انجام بازرسی‌های روزانه، هفتگی و ماهانه طبق چک‌لیست‌های مشخص هستند.  
• بازرسی سالانه: یک شرکت بازرسی مستقل و تأیید صلاحیت‌شده، بازرسی جامعی را انجام داده و در صورت انطباق کامل با استانداردها، گواهی ایمنی یک‌ساله صادر می‌کند.

برای مدیریت این فرآیند پیچیده، سازمان ملی استاندارد «سامانه نظارت بر استاندارد تجهیزات تفریحی (ایساد)» را راه‌اندازی کرده است. در این سامانه، تمام حدود 32,624 وسیله تفریحی ثبت‌شده در کشور دارای یک شناسنامه الکترونیکی هستند و سوابق بازرسی و وضعیت اعتبار گواهی استاندارد آن‌ها قابل ردیابی است. این سامانه، ابزاری مدرن برای نظارت یکپارچه و شفاف بر ایمنی تجهیزات در سراسر ایران است.  

با این وجود، یک پرسش کلیدی باقی می‌ماند: اگر چنین چارچوب استانداردی وجود دارد، چرا همچنان شاهد وقوع حوادث هستیم؟ پاسخ در شکاف میان «قانون روی کاغذ» و «واقعیت اجرایی» نهفته است. سیستم نظارتی ایران به گونه‌ای طراحی شده که «پیشگیرانه» عمل کند، یعنی نقص‌ها را قبل از وقوع حادثه شناسایی و رفع نماید. اما تکرار حوادث و پلمب شدن شهربازی‌ها پس از وقوع فاجعه، نشان می‌دهد که در عمل، این سیستم در بسیاری موارد «واکنشی» عمل می‌کند. این شکاف می‌تواند ناشی از کمبود بازرسان، عدم بازدارندگی جرائم، یا تلاش برخی بهره‌برداران برای دور زدن قانون در فواصل بین بازرسی‌ها باشد. این واقعیت تلخ، اهمیت تصمیم‌گیری‌های درست در همان نقطه آغازین، یعنی مرحله تأسیس و تجهیز یک شهربازی را دوچندان می‌کند.  

بخش ۴: بنیان‌گذاری ایمنی: نقش حیاتی مشاوره تخصصی در تجهیز شهربازی

فرهنگ ایمنی یک شهربازی، مدت‌ها قبل از آنکه اولین بازدیدکننده بلیط تهیه کند، شکل می‌گیرد. این فرهنگ در مرحله برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری اولیه ریشه دارد؛ جایی که تصمیمات بنیادین در مورد کیفیت، استاندارد و آینده مجموعه گرفته می‌شود. انتخاب تجهیزات، طراحی محوطه و تخصیص بودجه برای نگهداری، همگی سنگ‌بنای یک تجربه ایمن یا بستری برای حوادث آینده هستند.

نقطه آغازین یک پارک ایمن

ایجاد یک شهربازی ایمن و مدرن، فراتر از خرید چند وسیله بازی و نصب آن‌ها در یک محوطه است. این فرآیند نیازمند دانش فنی، شناخت عمیق از استانداردها و درک روندهای جهانی در صنعت تفریحات است. تصمیمات کلیدی در این مرحله عبارتند از:

• انتخاب تجهیزات استاندارد: گزینش دستگاه‌ها از تولیدکنندگان معتبر شهربازی که محصولاتشان نه تنها با استانداردهای ملی ایران (ISIRI 8987) بلکه با استانداردهای معتبر بین‌المللی مانند ASTM یا EN مطابقت دارد.
• طراحی هوشمندانه فضا: برنامه‌ریزی برای چیدمان دستگاه‌ها به گونه‌ای که فواصل ایمن رعایت شود، مسیرهای تردد بازدیدکنندگان مشخص باشد و از ازدحام جمعیت در نقاط پرخطر جلوگیری گردد.
• سرمایه‌گذاری در کیفیت: اولویت دادن به خرید تجهیزات نو و باکیفیت به جای دستگاه‌های دست‌دوم و فرسوده، حتی اگر هزینه اولیه بالاتری داشته باشد. این یک سرمایه‌گذاری بلندمدت در ایمنی و اعتبار مجموعه است.

ضرورت راهنمایی تخصصی

برای یک سرمایه‌گذار، شهرداری یا هر نهاد دیگری که قصد احداث یک مرکز تفریحی را دارد، پیمودن این مسیر پیچیده به تنهایی، کاری دشوار و پرریسک است. تفسیر دقیق بندهای فنی استاندارد 8987، شناسایی تأمین‌کنندگان قابل اعتماد در بازارهای جهانی، و طراحی یک مجموعه کارآمد و ایمن، نیازمند تخصص و تجربه است. در اینجاست که نقش مشاوران متخصص، حیاتی و تعیین‌کننده می‌شود.

شرکت‌هایی مانند بازی مارکت (Bazi Market) دقیقاً در همین نقطه وارد عمل می‌شوند. تخصص آن‌ها صرفاً فروش تجهیزات شهربازی نیست، بلکه ارائه مشاوره جامع برای تجهیز و راه‌اندازی مجموعه‌های تفریحی مدرن و خاص است. با راهنمایی سرمایه‌گذاران در انتخاب دستگاه‌های پیشرفته و استاندارد، اطمینان از انطباق کامل با الزامات ملی از همان مرحله طراحی، و کمک به ساختن یک فرهنگ ایمنی از پایه، این شرکت‌ها به جلوگیری از حوادث قبل از وقوع آن‌ها کمک می‌کنند. در نهایت، یک شهربازی ایمن، تصادفی نیست؛ بلکه حاصل برنامه‌ریزی دقیق، سرمایه‌گذاری هوشمندانه و همکاری با متخصصانی است که ایمنی را در اولویت قرار می‌دهند.  

بخش ۵: چک‌لیست ایمنی شما: راهنمای بازدیدکنندگان برای یک روز بی‌دغدغه در شهربازی

اگرچه مسئولیت اصلی ایمنی بر عهده مالکان و نهادهای نظارتی است، اما بازدیدکنندگان نیز می‌توانند با آگاهی و هوشیاری، نقشی فعال در حفاظت از خود و عزیزانشان ایفا کنند. این چک‌لیست به شما کمک می‌کند تا از یک مصرف‌کننده منفعل به یک ناظر آگاه تبدیل شوید و با اطمینان بیشتری از تفریح خود لذت ببرید.

قبل از حرکت

• لباس مناسب بپوشید: از پوشیدن لباس‌های گشاد، شال‌گردن‌های بلند و جواهراتی که ممکن است به دستگاه‌ها گیر کنند، خودداری کنید. کفش‌های کاملاً بسته و راحت بپوشید. موهای بلند را حتماً ببندید.  
• وضعیت سلامتی خود را بسنجید: اگر شما یا فرزندتان بیماری خاصی مانند مشکلات قلبی، صرع، فشار خون بالا یا مشکلات ستون فقرات دارید، حتماً قبل از رفتن به شهربازی با پزشک مشورت کنید. بسیاری از دستگاه‌های پرشتاب برای این افراد خطرناک هستند.  
• با کودکان صحبت کنید: قبل از رسیدن به شهربازی، قوانین ساده اما حیاتی را برای کودکان توضیح دهید: همیشه باید روی صندلی بنشینند، دست‌ها و پاها را داخل وسیله نگه دارند، و به هیچ وجه سعی نکنند کمربند ایمنی را باز کنند.  

در بدو ورود به شهربازی

• مهم‌ترین گام: گواهی استاندارد را بررسی کنید: این قدرتمندترین ابزار در دستان شماست. طبق قانون، هر وسیله بازی باید گواهی بازرسی ایمنی معتبر و سالانه خود را در محلی قابل رؤیت برای عموم نصب کرده باشد. به دنبال این برگه یا پلاک باشید.  
• چگونه استعلام بگیریم؟: برای اطمینان کامل، می‌توانید از سامانه پیامکی سازمان ملی استاندارد استفاده کنید. کد شناسایی منحصر به فرد هر دستگاه را که روی آن نصب شده، به سرشماره 10001517 پیامک کنید. پاسخ این پیامک، وضعیت اعتبار گواهی استاندارد آن وسیله را برای شما مشخص خواهد کرد. اگر دستگاهی این کد را ندارد یا پاسخ پیامک منفی بود، به هیچ عنوان از آن استفاده نکنید.  

قبل از سوار شدن به هر وسیله

• ابتدا تماشا کنید: قبل از اینکه در صف بایستید، یک دور کامل کار کردن دستگاه را تماشا کنید. آیا ظاهر آن سالم و تمیز است؟ آیا صدای غیرعادی و ناهنجاری از آن به گوش می‌رسد؟ آیا اپراتور دستگاه حواس‌جمع و متمرکز به نظر می‌رسد یا بی‌تفاوت و سرگرم کار دیگری است؟.  
• به حس خود اعتماد کنید: اگر چیزی در مورد یک وسیله یا رفتار اپراتور آن به نظر شما درست نمی‌آید، ریسک نکنید. وسیله دیگری را انتخاب کنید و در صورت مشاهده شرایط ناایمن، حتماً آن را به مدیریت پارک اطلاع دهید.  
• کمربندها و ضامن‌ها را کنترل کنید: پس از نشستن روی صندلی، شخصاً از محکم و قفل بودن کمربند ایمنی، میله محافظ یا هر وسیله نگهدارنده دیگری اطمینان حاصل کنید. این تجهیزات باید کاملاً اندازه شما باشند و فضای خالی زیادی نداشته باشند.  
• به محدودیت‌ها احترام بگذارید: تابلوهای راهنمای کنار هر دستگاه را با دقت بخوانید. محدودیت‌های قد، وزن و سن را کاملاً جدی بگیرید. هرگز برای اینکه کودکتان بتواند از وسیله‌ای استفاده کند، سن یا قد او را بیشتر اعلام نکنید.  

نکاتی ویژه برای والدین

• نظارت فعال داشته باشید: حتی اگر فرزندتان در حال استفاده از وسایل به ظاهر بی‌خطر است، هرگز او را از دور نظاره نکنید. همیشه در نزدیکی او بمانید و مراقب باشید.  
• کودک ترسان را مجبور نکنید: هرگز کودکی را که از یک وسیله می‌ترسد، به زور سوار آن نکنید. ترس و وحشت می‌تواند باعث شود کودک در حین حرکت دستگاه، رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی و خطرناکی از خود نشان دهد.  
• محیط اطراف را بشناسید: خطرات یک پارک تنها به وسایل بازی محدود نمی‌شود. مراقب سطوح لغزنده، حوضچه‌های آب، و لبه‌های تیز در محوطه باشید و به کودکان در مورد آن‌ها هشدار دهید.  

نتیجه‌گیری: انتخاب خاطره، نه حادثه

تحلیل جامع حوادث و سیستم‌های ایمنی شهربازی‌ها در ایران، تصویری پیچیده اما شفاف را پیش روی ما قرار می‌دهد. از یک سو، با واقعیتی نگران‌کننده از حوادث مکرر روبرو هستیم که ریشه در ترکیبی از نقص فنی، فرسودگی تجهیزات، خطاهای انسانی و چالش‌های اقتصادی و نظارتی دارند. این حوادث، اگرچه از نظر آماری در مقایسه با حجم میلیونی بازدیدکنندگان اندک هستند، اما هر یک از آن‌ها یک تراژدی انسانی است که می‌توانست و باید از آن پیشگیری می‌شد.

از سوی دیگر، یک چارچوب قانونی و استاندارد ملی قوی (ISIRI 8987) وجود دارد که به صورت پیشگیرانه برای تضمین ایمنی از مرحله طراحی تا بهره‌برداری روزانه تدوین شده است. با این حال، شکاف میان این استانداردها و اجرای کامل آن‌ها در عمل، نشان می‌دهد که سیستم نظارتی، گاهی به جای پیشگیری، در حالت واکنشی عمل می‌کند و پس از وقوع فاجعه وارد میدان می‌شود.

اینجاست که اهمیت دو عامل کلیدی برجسته می‌شود. نخست، نقش حیاتی سرمایه‌گذاران و بهره‌برداران در بنیان‌گذاری یک فرهنگ ایمنی از روز اول است. ساخت یک شهربازی ایمن با انتخاب تجهیزات استاندارد و مدرن و با بهره‌گیری از مشاوره تخصصی، یک انتخاب مسئولانه است که می‌تواند از بروز بسیاری از حوادث در نطفه جلوگیری کند.

دوم، نقش بی‌بدیل شهروندان آگاه است. بازدیدکنندگان شهربازی‌ها قربانیان منفعل نیستند؛ آن‌ها با در دست داشتن ابزارهای دانش و نظارت، مانند بررسی گواهی استاندارد و استعلام پیامکی آن، می‌توانند به حلقه نهایی و قدرتمند زنجیره ایمنی تبدیل شوند.

در نهایت، هدف این نیست که از شهربازی‌ها و هیجان آن‌ها دوری کنیم، بلکه این است که با هوشمندی و آگاهی با آن‌ها روبرو شویم. ایمنی یک مسئولیت مشترک است؛ مسئولیتی که بر دوش قانون‌گذاران، بازرسان، مالکان شهربازی‌ها و تک‌تک ما به عنوان بازدیدکننده قرار دارد. با مطالبه‌گری برای اجرای بی‌کم‌وکاست استانداردها و با چشمانی باز و هوشیار، می‌توانیم اطمینان حاصل کنیم که شهربازی‌ها همان‌طور که باید باشند، باقی بمانند: مکانی برای خلق خاطرات شاد، نه صحنه‌ای برای وقوع حوادث تلخ.